O projektu

Gradovi u dunavskom slivu posjeduju bogatu i raznoliku kulturnu baštinu, ali nedovoljno iskorištenu usljed nedostatka zajedničkih politika, znanja i resursa. Regija je suočena s istim izazovima: kako uključiti i predstaviti arheološku baštinu u savremenom društvenom okruženju, kako je uklopiti u urbane dijelove gradova, kako integrisati sačuvane ostatke unutar gradskih područja, kako osigurati održivi razvoj i kako postići ekonomski uticaj i vidljivost šire od lokalnog nivoa. Arheoturizam i podrška kulturnoj baštini kroz arheološke parkove su sve popularniji u svijetu jer predstavljaju priliku za povezivanje prošlosti i sadašnjosti, promociju arheoloških nalazišta i korištenje kulturnog naslijeđa za unapređenje turističke ponude.

ARCHEODANUBE projekat bio je usmjeren ka intenziviranju saradnje relevantnih aktera u regiji u cilju očuvanja, podrške i valorizacije kulturne baštine kroz arheološke parkove kao resurse za razvoj arheoturizma u gradovima. Projektom je postavljena osnova za pripremu konkretnih planova, treninga, alata za prezervaciju i predstavljanje. Mali pilot projekti za poboljšanje upravljanja baštinskim lokacijama osmišljeni su u cilju razvoja novih inicijativa u turizmu (arheoturizam). Svi projektni rezultati relevantni su i za ostale zemlje u dunavskoj regiji.
Projektni konzorcijum činilo je 15 finansirajućih i 7 pridruženih, strateških partnera, iz 11 zemalja dunavske regije. Glavni aplikant – nosilac projekta bila je Gradska opština Ptuj, iz Slovenije.

Analiza polaznog stanja

Analiza je imala za cilj pregled početnog stanja u pogledu očuvanja baštine i to u odnosu na prostorno planiranje, načela urbanog dizajna i kulturnog turizma, kao i povezane sektore. Posebno su tretirani aspekti relevantni za uspostavu i funkcionisanje arheoloških parkova. Osim detaljnog pregleda pravnih akata, studija obuhvata i specifične informacije o arheološkim nalazištima koja su odabrana za pilot projekte. Lokaliteti koji su odabrani za implementaciju pilot aktivnosti u BiH bili su praistorijsko arheološko nalazište Vranjače i harem Kalin hadži Alijine džamije (sagrađena 1535., srušena 1947. godine) u Sarajevu.

Zajedničke smjernice o uključivanju relevantnih aktera

U dokumentu je opisan proces i ishod identifikacije zainteresovanih strana za razvoj arheoparkova i članstvo u ARCHEODANUBE grupama, koje čine ključni akteri iz deset evropskih gradova. Akteri su grupisani prema fokusu njihovog rada, interesu za učešće u projektu i uticaju na uspjeh projekta. Analiza je rezultirala opštim preporukama za početak rada partnera u svim gradovima i uspostavljanje grupa aktera. Uz to, partneri iz svakog od gradova dobili su pojedinačne preporuke na osnovu dostavljenih podataka. Prikupljeni podaci su pružili dovoljne indikacije o planiranju grupa aktera, te kako započeti njihovo uspostavljanje na nivou grada za razvoj arheoparkova.

Vodič za razvoj lokalnih arheoloških planova

Vodič je osmišljen kao praktični alat koji pruža detaljna uputstva u pogledu razvoja i implementacije lokalnih arheo planova, kao osnove dobrog planiranja i efikasnog upravljanja arheološkim naslijeđem gradova i opština. Uputstva sadržana u Vodiču treba da olakšaju šire usvajanje predložene metodologije od lokalnih vlasti i ostalih zainteresovanih strana.

Stoga, vodič je namijenjen kako opštinskim službenicima odgovornim za urbani razvoj, očuvanje baštine i turizam, tako i ustanovama koje se bave očuvanjem arheoloških lokaliteta, profesionalcima u oblasti turizma, pa i zainteresovanim građanima koji žele da doprinesu razvoju svoje zajednice. Iako se radi o veoma raznolikoj grupi, svi mogu doprinijeti razvoju lokalnih arheoplanova svojim iskustvima: široka lepeza relevantnih aktera predstavlja višestrani pristup koji se smatra jednim od faktora uspješnosti ovakvih planova.

Vodič sadrži novu metodologiju koja je temeljno testirana u nekoliko opština dunavske regije, koje su kroz projekat osmislile i realizovale niz lokalnih arheo planova.

Strategija uspješnog arheoturizma – lekcije naučene iz evropskih dobrih praksi

Dokument je proistekao kroz analizu dobrih praksi koje se u svojim sredinama mogu smatrati uspješnim primjerima u oblasti arheoturizma. Prikupljanje informacija bilo je usmjereno i na pokazatelje uspjeha kao i na uticaje (uključujući pokazatelje učinka). Primarni fokus bio je na dobrim praksama u zemaljama dunavske regije, ali je pregled obuhvatio i primjere iz drugih zemalja. Nakon kritičke analize, 17 primjera je uključeno u finalni dokument, na osnovu kvalitativnih i kvantitativnih informacija i uticaju lokaliteta na lokalno i regionalno okruženje uopšte, a posebno u turizmu.

Iskustvo pokazuje da postoje lokaliteti od izuzetne arheološke važnosti, ali koji imaju veoma ograničen uticaj na svoju neposrednu okolinu. Kroz ovu aktivnost, projektni partneri posebno su analizirali pod kojim uslovima arheološki park može razviti maksimum pozitivnih turističkih, društvenih, kulturnih i ekonomskih učinaka.